Marmara Bölgesinin doğu- batı doğrultusunda peş peşe dizilmiş çukur sistemlerinden Pamukova- İznik - Gemlik Körfezi çöküntü alanı sırasının orta kesimindeki tektonik kökenli bir çukurun dolması ile oluşmuş olup kabaca elips biçimindedir.

    Kuzeyinde Samanlı Dağları, güneyinde Avdan Dağı vardır. 298 km2 lik yüzölçümü ile Marmara Bölgesinin en büyük gölüdür. Uzunluğu doğu-batı doğrultusunda 32 km, en geniş yeri 11.5 km’dir. Derin göllerden olan İznik gölünün büyük kesiminde derinlik 30 m’yi aşar. Gölün güney kıyısının açığında kıyıya koşut olarak 13 km boyunca uzanan bir çukur vardır. Yaklaşık 60 kmgenişliğindeki bu çukurun en derin yeri 65 m’yi bulur. Gölün su yüzeyi ise deniz yüzeyinden 85 mdaha yüksektir.

 

    Gölün su toplama alanı 1246 km2 ’dir. Gölün yağış havzası çok küçük olduğundan besleyici su kaynakları da o derece küçük ve sayıca azdır. En önemli akarsuları güneyde Sölöz’de Kocadere, kuzeybatıda Nadır kaynağı diye bilinen kaynağın beslediği Olukdere, kuzeyde Kurudere, kuzeydoğuda Karadere ve doğuda İznik ilçesi güneyinde Kırandere’dir. Göl bundan başka dipteki karstik kaynaklar ve yağmur suları ile de beslenir.

    Gölün toplam toprak potansiyeli 6674 ha olup topraklarının pH’ı 7,8 - 8,5 arasındadır.

    Havza içindeki ekonomik faaliyetlerin en önemlisi tarımdır. İznik gölünün güney sahili göl kotundan orman sınırına kadar zeytin bahçeleri ile kaplanmış durumdadır. Gölün güney batısında Bursa- İznik karayolundan, batısında ise Bursa- Yalova karayolundan orman sınırlarına kadar zeytin bahçeleri devam etmektedir. Bu arazide zeytin bahçelerinin yanı sıra, çeltik ekim sahaları, meyve bahçeleri , bağlar ve sebze bahçeleri yer almaktadır.

    Çevre halkının gölden faydalanışı su ürünleri, sulama suyu ve sanayi suyu temini şeklindedir. Gölde ekonomik değere haiz balık türleri; ilik, sazan, akbalık, gördek ve yayındır. Sulama suyu temini iki şekilde olmaktadır: DSİ sulama projeleri kanalı ile sulama ve çiftçinin kendi imkanları ile yaptığı sulama. DSİ projeleri ile sulanan arazi büyüklüğü 7720 ha’dır. 6235 ha daha arazinin sulanması için planlama çalışmaları devam etmektedir. Gölden sanayi suyu kullanımı Gemlik Körfezindeki sanayi kuruluşları için su temini şeklinde olmaktadır ve 35 mm3 / yıl’ dır.

    Koruma Statüsü:

    İznik Gölü 1990 yılında Sit Alanı ilan edilmiştir.

    Sulak Alanın Kullanım Durumu:

Göl bütünüyle tarım alanları ve zeytinliklerle çevrilidir.  Tarım alanları için gölden su alınmaktadır.

İznik, Çakırca, Boyalıca ve Gölyaka’da balıkçı kooperatifleri bulunur. Tutulan deniz ürünlerinin başında bir tür mantar hastalığı nedeniyle 1980’lerden beri büyük azalma gösteren kerevit gelir. 

İZNİK GÖLÜ’NÜN KİRLETİCİ KAYNAKLARI

    Kirlilik:

    Orhangazi’deki sanayi tesislerinden, çevredeki yerleşim birimlerinden ve küçük zeytinyağı fabrikalarından göle atıklar karışmaktadır. Bundan kaynaklanan aşırı yosunlaşma ve toplu balık ölümleri dikkat çekmektedir.

    DSİ Genel Müdürlüğü göl içinde belirlenen 9 gözlem noktasında ve Olukludere, Karadere ve Kocadere’de kalite izleme çalışmaları yapılmaktadır.

·        Olukludere

    Orhangazi kasabasına doğrudan sınır olan deredir. Deredeki suyun kalitesi Yalova yolu köprüsüne gelinceye kadar temizdir. Fakat bu noktada bağlanan Orhangazi ve civarındaki yakın yerleşimlerinin kanalizasyonları ve Orhangazi Belediyesi Mezbahasının atıksuları kaliteyi önemli ölçüde etkilemektedir.

·        Karadere

    Bu derede tespit edilmiş olan kirlilik, zirai mücadele ilaçlarından kaynaklanmaktadır.

·        Kocadere

    Sölözden akıp göle mansab olan Kocadere, yağış havzası en büyük olan deredir. Sölöz beldesinin kanalizasyonu buraya deşarj edilmekte olup, Kocadere’nin suyundan yaz sezonu boyunca sulama yapıldığından göle pek fazla su ulaşmamıştır.